Akut gastroenterit tanılı hastalarda rotavirüs ve adenovirüs prevalansının araştırılması

GİRİŞ ve AMAÇ: Akut gastroenterit (AGE); kısa sürede gelişen ishal, karın ağrısı, kusma ve bulantı gibi belirtilerle karakterize klinik bir tablodur. Viral, bakteriyel veya paraziter etkenlere bağlı olarak gelişebilmekte ve özellikle beş yaşından küçük çocuklarda ciddi morbidite ve mortaliteye neden olabilmektedir. Rotavirüs ve adenovirüs, AGE’nin yaygın viral etkenleri arasındadır. Rotavirüs başlıca dışkı-ağız yoluyla bulaşırken, farklı klinik tablolara neden olabilen adenovirüsün özellikle 40 ve 41 tipleri gastroenteritle ilişkilidir. Bu çalışmada, son beş yılda hastanemize başvuran AGE tanılı hastalarda rotavirüs ve adenovirüs antijeni pozitifliğinin belirlenmesi ve pozitifliğin demografik özellikler, mevsimler ve yıllara göre dağılımının değerlendirilmesi amaçlanmıştır.
YÖNTEM ve GEREÇLER: Ocak 2020-Aralık 2024 tarihleri arasında AGE ön tanısıyla Tıbbi Mikrobiyoloji Laboratuvarına gönderilen dışkı örneklerinin rotavirüs ve adenovirüs antijen testi sonuçları retrospektif olarak değerlendirilmiştir. Viral antijenlerin saptanmasında immünokromatografik kombine hızlı test kullanılmıştır. Hastaların demografik özellikleri ile pozitif sonuçların mevsimlere ve yıllara göre dağılımı laboratuvar kayıtları üzerinden incelenmiştir.

BULGULAR: İncelenen toplam 15.817 dışkı örneğinin 1.432 (%9,05)’sinde adenovirüs ve/veya rotavirüs antijeni saptanmıştır. Örneklerin 1.022 (%6,46)’sinde yalnızca rotavirüs, 275 (%1,74)’inde yalnızca adenovirüs ve 135 (%0,85)’inde her iki virüs antijeni birlikte pozitif bulunmuştur. Birlikte pozitif örnekler de dahil edildiğinde toplam rotavirüs pozitifliği 1.157 (%7,31), toplam adenovirüs pozitifliği ise 410 (%2,59) olarak hesaplanmıştır. Pozitif olguların yaş gruplarına göre dağılımında en yüksek oran iki yaşından küçük çocuklarda görülmüş; bu oran rotavirüs için %38,5, adenovirüs için %33,5 olarak belirlenmiştir. Rotavirüs en sık ilkbaharda, adenovirüs ise sonbaharda saptanmıştır. Her iki antijen açısından en düşük pozitiflik 2020, en yüksek pozitiflik ise 2022 yılında belirlenmiştir.

TARTIŞMA ve SONUÇ: Hastanemize başvuran AGE tanılı hastalarda rotavirüs adenovirüsten daha sık saptanmış ve pozitif olguların en büyük bölümünü iki yaşından küçük çocuklar oluşturmuştur. Rotavirüs pozitifliği ilkbaharda, adenovirüs pozitifliği ise sonbaharda daha yüksek bulunmuştur. Bulgular, AGE olgularında viral etkenlerin düzenli olarak izlenmesinin etkenlerin yaşa, mevsime ve yıllara göre dağılımının belirlenmesine ve sürveyans verilerinin geliştirilmesine katkı sağlayabileceğini göstermektedir.

Anahtar Kelimeler: Adenovirüs, gastroenterit, rotavirüs, pozitiflik, sürveyans

Investigation of rotavirus and adenovirus prevalence in patients diagnosed with acute gastroenteritis

INTRODUCTION: Acute gastroenteritis (AGE) is a clinical condition characterized by the rapid onset of symptoms such as diarrhea, abdominal pain, vomiting, and nausea. It may be caused by viral, bacterial, or parasitic agents and can lead to considerable morbidity and mortality, particularly among children younger than five years. Rotavirus and adenovirus are among the common viral causes of AGE. Rotavirus is primarily transmitted via the fecal-oral route, whereas adenovirus, which can cause various clinical conditions, is associated with gastroenteritis particularly through types 40 and 41. This study aimed to determine rotavirus and adenovirus antigen positivity among patients diagnosed with AGE who presented to our hospital during the last five years and to evaluate its distribution according to demographic characteristics, seasons, and years.

METHODS: Rotavirus and adenovirus antigen test results from stool samples submitted to the Medical Microbiology Laboratory with a preliminary diagnosis of AGE between January 2020 and December 2024 were evaluated retrospectively. Viral antigens were detected using a combined immunochromatographic rapid test. Patients’ demographic characteristics and the seasonal and annual distributions of positive results were examined using laboratory records.
RESULTS: Adenovirus and/or rotavirus antigens were detected in 1,432 (9.05%) of the 15,817 stool samples examined. Rotavirus alone was detected in 1,022 (6.46%) samples, adenovirus alone in 275 (1.74%), and both viral antigens in 135 (0.85%). When samples positive for both viruses were included, overall rotavirus positivity was 1,157 (7.31%), whereas overall adenovirus positivity was 410 (2.59%). In the distribution of positive cases by age group, the highest proportion was observed among children younger than two years, accounting for 38.5% of rotavirus-positive and 33.5% of adenovirus-positive cases. Rotavirus was most frequently detected in spring, whereas adenovirus was most frequently detected in autumn. For both antigens, the lowest positivity was observed in 2020 and the highest in 2022.
DISCUSSION AND CONCLUSION: Among patients diagnosed with AGE who presented to our hospital, rotavirus was detected more frequently than adenovirus, and children younger than two years constituted the largest proportion of positive cases. Rotavirus positivity was higher in spring, whereas adenovirus positivity was higher in autumn. These findings suggest that regular monitoring of viral agents in AGE cases may contribute to determining their distribution by age, season, and year and to improving surveillance data.

Keywords: Adenovirus, gastroenteritis, rotavirus, positivity, surveillance